Muizen als huisdier houden

Foto van Mini Natuur

Foto van Mini Natuur

Muizen, daarmee bedoel ik de kleurmuizen (tamme muizen), zijn als huisdier niet zo populair. De tamme muis heeft het eigenlijk zwaar te verduren, ze worden meestal gehouden als voedseldieren, fokdieren of als proefdieren. Mensen zien ze of als plaagdieren of als ‘dingen’ die je gebruikt voor een bepaald doeleinde. Dat is jammer en ook tragisch, want net als elk levend wezen, verdienen ze ons respect en moeten we ze niet behandelen als een stuk vuil of een als een ding. Muizen zijn levende wezens die net zo goed gevoelens en emoties ervaren en lijden ernstig als zij in stress moeten leven en moeten overleven onder de meest gruwelijke leefomstandigheden.

Muizen zijn toevallig op mijn pad gekomen, in 2017 kwamen er vier muisjes mij bij wonen: mijn aller eerste muizen. Toen zag ik ze nog als gewone huisdieren, maar inmiddels is het een passie geworden en probeer ik mij in te zetten om hun welzijn te verbeteren en te achterhalen welke zorg zij nu werkelijk nodig hebben. Het moment dat ik mijn eerste muizen mocht verzorgen tot aan nu, is een wereld van verschil. Ik ben echt de diepte in gegaan om uit te zoeken wat ze nu precies nodig hebben en dat doe ik nog steeds, elke dag weer. Ze verdienen de aandacht en liefde, zeker na wat hen al generaties lang wordt aangedaan. Zo heb ik o.a. ook muizen in huis genomen die afkomstig zijn van de voedselindustrie, van inbeslagnames (opvangcentrums), fokkers en handelaren en muizen die ex-proefdier zijn geweest. Eén ding hebben ze allemaal gemeen: ze willen hun leven leiden, op hun manier, zonder in continue angst te moeten leven en machteloos te voelen.

Nu denk je wellicht, dit ging toch over muizen als huisdier houden? Ja, daar kom ik zeker op, maar daarvoor is het belangrijk om te weten welke voorgeschiedenis muizen dragen en welk impact dit op hen heeft.

Een aantal basisbeginselen

Ik noem het maar de basisbeginselen: een opsomming van zaken waar je rekening mee moet houden als je muizen wil gaan houden en zo veel mogelijk wil inspelen op hun behoeften. Muizen zijn, naar mijn mening, niet de meest makkelijke huisdieren – hoewel je ongetwijfeld het tegenovergestelde zult vinden op andere websites en informatiebronnen. In principe zijn ze ook niet heel moeilijk te houden, zolang je je bewust bent van een van deze aantal basisbeginselen:

Als eerste wil ik beginnen over hun gezondheid. Muizen staan er om bekend dat ze een vrij zwakke gezondheid hebben en niet zo oud worden. Dit ervaar ik, helaas, zelf ook bij mijn muizen. Ze zijn voornamelijk gevoelig voor luchtwegenproblemen en ontwikkelen van tumoren. Sommige andere klachten komen ook voor zoals huidparasieten, middenoorontstekingen en soms ook gewoon klachten die niet te plaatsen zijn. Muizen zijn geen makkelijke patiënten, zeker niet de muizen die zich niet of nauwelijks laten hanteren. Hierdoor is een fysiek onderzoek haast onmogelijk en bestudeert de dierenarts ze vanuit een doorzichtig vervoersbak. Maar mocht je dus er aan denken om muizen te houden: dan is dit iets waar je 100% rekening mee moet houden en jezelf moet voorbereiden op ziekten en de bijbehorende behandelingen.

Inmiddels ervaar ik zelf dat je grotendeels preventief kunt werken door te zorgen voor gezonde voeding en een juiste huisvesting: dat verkleint het risico op (langdurige) stress wat een goede uitwerking heeft op hun zelfgenezend vermogen. Er zijn een aantal kruiden die preventief (als voeding) aangeboden kunnen worden om longproblemen voor te zijn of anders te stabiliseren. Besteed dus zeker aandacht in de preventieve zorg én zorg dat je een dierenarts hebt die gespecialiseerd is in het behandelen van muizen én zorg dat je een relatief gevuld spaarpotje hebt (welk bedrag je daarvoor nodig hebt, hangt af van de hoeveelheid muizen waar je voor zorgt).

Muizen worden meestal niet erg oud, ze worden ergens tussen de 1 tot 2 jaar oud. Schaf je een groepje muizen aan, dan is de kans groot dat je binnen 1 tot 2 jaar nog maar een enkeling overhoudt. Muizen zijn echter zeer sociale dieren, een muis alleen houden is daarom niet aan te raden. Dit betekent dat je relatief vaak opzoek zult moeten gaan naar nieuwe muizen om aan je groep toe te voegen. Je kunt niet zo maar nieuwe muizen toevoegen aan een groep, je zult vooraf moeten koppelen. Oftewel: je hebt kennis nodig van hun gedrag en manieren van koppelen. In principe zijn koppelingen niet erg ingewikkeld, maar ook dit hangt weer af van de muizen: ik heb gemerkt dat de voorgeschiedenis een grote rol speelt, sommigen muizen hebben een zware periode gehad en zijn daardoor lastiger te koppelen. Veel veranderingen hebben ook een invloed op hun gedrag, net als verhuizingen, waardoor ze vanuit stress ruzie kunnen gaan maken. Houdt vooraf hier rekening mee, want soms moet je hierdoor een groep scheiden omdat het gewoon niet werkt.

Muizen hebben véél ruimte nodig, dit is iets wat vaak nog wordt onderschat. Muizen zijn zeer leergierig, nieuwsgierig en beweeglijk. Ze hebben een grote behoefte aan ruimte en uitdaging. Ze moeten zelfs hun natuurlijk gedrag kunnen vertonen, zoals het kunnen graven en maken van burchten, klimmen, foerageren, kunnen schuilen bij gevaar, enzovoorts. Om dit daadwerkelijk aan te bieden, is er een relatief ruim verblijf nodig met een goede en juiste inrichting.

Daarnaast wil ik echt duidelijk maken dat muizen in de basis geen knuffeldieren zijn. Het zijn van nature prooidieren en hebben vaak geen behoefte aan knuffelsessies en vinden het vaak niet leuk om opgepakt te worden. Het zijn vooral kijkdieren. In sommige, uitzonderlijke gevallen, tref je een muis die het erg leuk vindt (ik heb er al meer dan 100 muizen gehad en ik heb maar één keer meegemaakt dat een muis mijn aandacht echt leuk vond). Met kijkdieren kun je een leuke band opbouwen en een vertrouwensband creëren.

Muizenverblijf. Foto van Mini Natuur

Kruiden voor muizen. Foto van Mini Natuur

Waar je nog meer rekening mee moet houden

Er zijn nog meer zaken om rekening mee te houden. Zo kosten muizen geld:

• Aanschafkosten: dit zijn in principe eenmalige kosten, zoals het kopen van een verblijf, spullen voor de inrichting, aanschafkosten/adoptiekosten voor de muizen, enzovoorts. De kosten hiervoor lopen uiteen en hangen af van de grootte van je groep en hoe groot het verblijf is, of je het verblijf zelf gaat maken of kant-en-klaar wil kopen, enzovoorts. Je bent al gemakkelijk tussen de 150-500 euro kwijt om een heel inventaris aan te schaffen en een verblijf te kopen.
• Maandelijkse kosten: dit zijn terugkerende kosten, zoals bodembedekking, nestmateriaal en voeding. Hoeveel dit maandelijks kost, hangt wederom ook weer af van de grootte van de groep en hoeveel bodembedekking er wordt gebruikt. Je kunt hierop bezuinigen door grootverpakkingen te kopen (bodembedekking). Je kunt ongeveer rekenen op 10-20 euro per maand voor een klein groepje muizen. 
• Sporadische kosten: dit zijn kosten die je niet vooraf kunt voorzien, zoals dierenartskosten. Een muis kan natuurlijk ziek worden, en dan is het belangrijk dat je vooraf geld hebt om deze kosten te betalen. Hoeveel je opzij moet zetten hangt af van hoeveel muizen je in huis neemt en hoe duur de dierenarts is (kosten kunnen sterk variëren). Het is handig om een spaarpotje van zo’n 150-250 euro te hebben.

Muizen hebben verzorging nodig, dat houdt onder andere in:

• Dagelijks voeding geven en het water verversen
• Dagelijkse observaties van gedrag en fysieke toestand
• Aanbieden van aanvullende voeding zoals extra zaden, gedroogde kruiden, verse voeding, verse takken, enzovoorts
• Eens in de 1 á 2 weken weghalen van de plasplekjes en netjes maken van het verblijf (ook wek bekend als ‘spotcleanen’)
• Eens in de 2 tot 4 weken schoonmaken van het verblijf (in gedeeltes!) waarbij de helft van de bodembedekking wordt vervangen, oude oogst wordt vervangen met verse oogst, nestmateriaal wordt vervangen, enzovoorts

Een ding wordt nog wel eens vergeten, muizen hebben dus dagelijkse verzorging nodig en dat houdt in dat er iemand voor je muizen moet kunnen zorgen wanneer je op vakantie of een paar dagen weg bent. Als je muizen wil gaan houden, zoek vooraf uit of er iemand in je omgeving woont die op dergelijke momenten voor je muizen kan en wil zorgen. Houdt er ook rekening mee dat muizen ziek kunnen worden, ook vlak voor je vakantie en dat je een back-up plan hebt en iemand in staat is om voor je muizen te zorgen.

Ik kom nog met regelmaat tegen dat je goed tegen de geur en stank van muizen moet kunnen. Zelf merk ik niets van de geur, alleen wanneer ze in koppeling zijn of net bij mij komen wonen en moeten wennen. Muizen zijn van zichzelf zeer territoriaal en door geurmarkeringen maken ze duidelijk dat hun verblijf hun plek is. Het is daarom niet zo gek dat ze in het begin of tijdens een koppeling sterk gaan ruiken. Maar bij een normale, stabiele groep muizen met goede en juiste huisvesting, zal de geur vanzelf verdwijnen. Je hoort ze dus niet zo sterk te ruiken. Sterker nog: als ze zo intens stinken, dan is er echt iets aan de hand, het is een symptoom van een onderliggend probleem. Het is ook niet goed voor ze om in hun continue stank te moeten leven en geeft een groter risico op het ontwikkelen van luchtwegklachten. Enkel ongecastreerde mannetjes muizen blijf je wel sterk ruiken, maar ik raad het niet aan om ongecastreerde mannetjes te houden vanwege het risico op gevechten en de manier van houden hun welzijn drastisch omlaag haalt.

Kort samengevat:

1. Houdt rekening met hun zwakke gezondheid en bereid je hier op voor
   
2. Lees je goed in over gedrag en koppelingen
   
3. Zorg dat je een goede dierenarts in de buurt hebt die verstand heeft van muizen
   
4. Bespaar niet op ruimte en inrichting, neem hun behoeften serieus
   
5. Muizen zijn géén knuffeldieren
   
6. Muizen zijn prooidieren, ze zijn van nature angstig aangelegd